«عین» روی صحنه رفت | روایتی متفاوت از حضرت عباس (ع) و واقعه عاشورا

احد مطبوعی | شهرآرانیوز؛ سوگ خوانی «عین» از گروه فرهنگی و هنری «ماهو» بار دیگر در تماشاخانه استاد نوری روی صحنه رفته است؛ اجرایی که می‌کوشد با فاصله گرفتن از روایت‌های مرسوم، مخاطب را به تأملی دوباره در حماسه عاشورا دعوت کند. این اثر با محوریت شخصیت حضرت ابوالفضل العباس (ع)، تلاش دارد مفاهیم عمیق نهضت کربلا را در قالبی نمایشی و متناسب با زبان مخاطب امروز بازآفرینی کند. در گفت‌و‌گو با جمعی از عوامل این اثر، نگاهی به ایده شکل گیری، شیوه روایت و دغدغه‌های گروه «ماهو» انداخته‌ایم.

وقتی آب و خاک، راویان کربلا می‌شوند

سیدمحمدرضا خازنی، نویسنده سوگ خوانی «عین»، درباره ایده اصلی نمایش می‌گوید: امسال تلاش کردیم به جای روایت مستقیم واقعه عاشورا، از زاویه‌ای متفاوت به این حماسه نزدیک شویم. به همین دلیل، دو عنصر تأثیرگذار صحرای کربلا یعنی بیابان و آب فرات را به عنوان شخصیت‌های اصلی روایت انتخاب کردیم.

او توضیح می‌دهد: در منابع تاریخی، کربلا تنها یک مکان نیست؛ این سرزمین پیشینه و هویتی دارد. از سوی دیگر، فرات نیز صرفاً یک رودخانه نیست، بلکه نماد عطشی است که در متن واقعه عاشورا جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. در نمایش، این دو عنصر با یکدیگر وارد گفت‌و‌گو می‌شوند و هر کدام از زاویه نگاه خود، روایت کربلا را پیش می‌برند. خازنی می‌افزاید: برای کامل شدن این روایت، شخصیت‌هایی همچون مشک، خیمه، مشعل، کاسه و حتی نعل اسب‌ها نیز در دل نمایش جان گرفته‌اند. این شخصیت پردازی‌ها باعث می‌شود مخاطب، واقعه عاشورا را نه فقط از نگاه انسان ها، بلکه از منظر عناصر حاضر در آن میدان نیز تجربه کند.

او پژوهش تاریخی را مهم‌ترین بخش تولید متن می‌داند و می‌گوید: نگارش چنین اثری بدون مراجعه به منابع متعدد ممکن نبود. یکی از دشوارترین بخش‌های کار، شخصیت بخشی به عناصری بود که پیش از این کمتر از این زاویه به آن‌ها پرداخته شده است. همچنین باید روایت غروب تاسوعا تا صبح عاشورا را در زمانی محدود و بدون لطمه به انسجام داستان پیش می‌بردیم.

در ادامه حتما بخوانید راز جاودانگی «ما رأیتُ إلا جمیلاً»

خازنی درباره پیام اصلی «عین» نیز می‌گوید: تلاش ما این بوده است که مخاطب، عاشورا را تنها یک واقعه تاریخی نبیند، بلکه آن را الگویی برای تشخیص حق از باطل در همه دوره‌ها بداند. او معتقد است مفاهیمی مانند ایثار، مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم، محدود به یک مقطع تاریخی نیست و در هر زمان می‌تواند راهنمای جامعه باشد. به گفته او، بازخورد مخاطبان نشان داده است که زاویه دید متفاوت نمایش، توانسته ارتباط عاطفی و فکری عمیقی با تماشاگران برقرار کند.

هنر؛ راهی برای گفت‌و‌گو با نسل امروز

ایمان حیرانی، خوانشگر این اثر، معتقد است زبان هنر می‌تواند پلی میان مخاطب امروز و معارف اهل بیت (ع) باشد. او می‌گوید: گروه «ماهو» چند سال بود که به تولید اثری با محوریت حضرت عباس (ع) فکر می‌کرد، اما در مقاطع مختلف، مسیر تولید به سمت پرداختن به شخصیت‌هایی مانند امام حسین (ع) و حضرت زینب (س) رفت.

امسال فرصت فراهم شد تا تمرکز اصلی بر شخصیت حضرت ابوالفضل العباس (ع) قرار گیرد. وی ادامه می‌دهد: در فرایند تولید، یک گروه پژوهشی به بررسی مسائل تاریخی، اجتماعی و حتی سیاسی می‌پردازد و گروه دیگری این یافته‌ها را به زبان نمایش تبدیل می‌کند. حاصل این همکاری، متنی است که هم بر پایه منابع معتبر شکل گرفته و هم قابلیت ارتباط با مخاطب امروز را دارد.

به گفته حیرانی، استفاده از قالب نمایشی به ویژه برای نسل جوان، ظرفیت بیشتری برای انتقال مفاهیم دینی ایجاد می‌کند؛ زیرا مخاطب علاوه بر شنیدن روایت، آن را از طریق تصویر، صدا و اجرا نیز تجربه می‌کند.

او از مسائل مالی، روند‌های اداری و حساسیت‌های مربوط به روایت تاریخی به عنوان مهم‌ترین چالش‌های تولید این آثار یاد می‌کند و می‌گوید: با وجود این دشواری ها، حمایت مخاطبان و توسل به اهل بیت (ع) انگیزه ادامه این مسیر را برای گروه حفظ کرده است.

در ادامه حتما بخوانید بررسی نقش آیت‌الله خامنه‌ای در سیاست‌گذاری هنر در نشست «هنر به مثابه مسئله راهبردی»